5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 114-115-116-117-118-119 Cevapları 1. Kitap

1. a) Okuduğunuz metinde geçen bazı kelime ve kelime grupları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Metnin bağlamından hareketle bu kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tahmin edip yazınız. Metinde anlamını bilmediğiniz başka kelime veya kelime grubu varsa tabloya ekleyiniz.

b) Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz, tahmininiz isabetli değilse kelime veya kelime grubunun sözlük anlamını ilgili yere yazınız. Son olarak ilgili kelime veya kelime grubunu bağlamına uygun şekilde cümlede kullanınız.

Cevap:

• Eser: Tahminim “yapılan iş”; sözlük anlamı “yapıt, ürün”. Cümlem: Bu eser çok güzel.
• Ulus: Tahminim “millet”; sözlük anlamı “halk, millet”. Cümlem: Ulus birlik oldu.
• Cumhurbaşkanı: Tahminim “devletin başı”; sözlük anlamı “devlet başkanı”. Cümlem: Başkan göreve geldi.
• Cumhuriyet: Tahminim “halkın yönetimi”; sözlük anlamı “halkın seçtiği yönetim”. Cümlem: Cumhuriyet bizimdir.

2. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a) Cemil, asker olduğunda ne yapacağını söylemiştir?

Cevap: Düşman bu topraklara bir daha gelirse onu buradan kovacağını söylemiştir.

b) Cemil’in sözleri karşısında Atatürk ne yapmıştır?

Cevap: Hiçbir şey söylememiş. Çocuğu kucaklamış, havaya kaldırmış ve alnından öpmüştür.

c) Atatürk, “gözüm arkamda kalmayacak” sözüyle ne anlatmak istemiştir?

Cevap: Cumhuriyeti ve mirasını temiz bir nesle bıraktığını, bu yüzden geleceğe güvendiğini anlatmak istemiştir.

3. Aşağıdaki cümlelerde hangi söz sanatlarına başvurulmuştur? Belirleyip karşılarına yazınız.

Cevap:

• Hasan Tahsin, aslan gibi cesur bir askerdi. → Benzetme (teşbih)
• Bayrak, “Beni daima yüksekte taşıyın çocuklar!” diye seslendi. → Kişileştirme (teşhis)
• Çankaya tepeleri o sabah buruk bir sevinçle gülümsedi. → Kişileştirme (teşhis)
• Cumhuriyet, bu güzel gençlerin ellerinde kendini güvende hissedecek. → Kişileştirme (teşhis)
• Cemil’in ışık gibi sözleri gönülleri aydınlattı. → Benzetme (teşbih)
• Vatan, “Beni koruyan gençlerle güçlüyüm.” diyor. → Kişileştirme (teşhis)

Karekodu okutarak “100. Yıl Marşı”nı dinleyiniz. 4. Aşağıdaki kelimelerin dinlediğiniz marşın hangi dizesinde geçtiğini belirleyip yazınız. Gerek duyarsanız marşı yeniden dinleyiniz. (çağlayan, yazgı, sema, nefer, kutlu)

Cevap:

• çağlayan: Marşın 1. dörtlüğünün 2. dizesi
• yazgı: Marşın 2. dörtlüğünün 3. dizesi
• sema: Marşın 3. dörtlüğünün 2. dizesi
• nefer: Marşın 3. dörtlüğünün 2. dizesi
• kutlu: Nakaratın son dizesi

5. Aşağıdaki dairenin bölümlerine dair verilen açıklamaları okuyunuz. Buna göre dinlediğiniz 100. Yıl Marşı’nda yer alan kelimelerden birini seçiniz. Bu kelimeden hareketle dairenin bölümlerine istenilenleri yazınız.

Cevap:

• Seçtiğim kelime: çağlayan
• Bu kelimenin çağrıştırdıkları: su, ırmak, coşku
• Bu kelime ile oluşturulan ikileme ve pekiştirmeler: çağıl çağıl, gürül gürül

6. Atatürk’e teşekkür etmek amacıyla kısa bir konuşma hazırlayınız. Konuşmanızda aşağıdaki hususlara dikkat ediniz.

Cevap: Sayın öğretmenim, sevgili arkadaşlarım, herkese merhaba! Bugün Atatürk’e teşekkür etmek için buradayım. Bize özgür bir ülke bıraktığı için ona minnettarım. Bu sayede okula gidebiliyor, bayrağımızın altında rahatça oynayabiliyoruz. Büyüyünce çalışıp ülkemi koruyacağıma söz veriyorum. Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim, hoşça kalın.

7. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin büyük harfle yazılma nedenini, ilgili kuralı belirterek yazınız.

Cevap:

• Cephedeki asker abilerine yardım etmek isteyen Küçük Mehmet, 1919’da yollara düştü. → Cümlenin ilk sözcüğü büyük harfle başlar.
• Minik çocuk, günlüğüne şu cümleyi büyük bir heyecanla yazdı: “Bizler büyüyeceğiz ve bu güzel vatanı her zaman koruyacağız!” → Tırnak içindeki cümlenin ilk sözcüğü büyük harfle başlar.
• Atalarımızdan emanettir bu topraklar, Dalgalansın gökyüzünde şanlı bayraklar. → Şiirde her dize büyük harfle başlar.
• Milli Mücadele yıllarının en önemli pilot kahramanlarından biri de Vecihi Hürkuş’tur. → Kişi adları ve soyadları büyük harfle başlar.

(7. soruya devam)

Cevap:

• Dün akşam Doktor Murat Bey ve Avukat Nesrin Hanım bize misafir oldular. → Kişi adından önce gelen unvan büyük harfle başlar.
• Savaş bitip zafer kazanılınca orduyu yöneten Başkomutan tebrikleri kabul etti. → Bir kişinin yerine kullanılan unvan büyük harfle başlar.
• Toplantının açılış konuşmasını Sayın Vali yaptı. → “Sayın”dan sonra gelen unvan büyük harfle başlar.
• Cepheye yardıma giden kafilede evimizin gözdesi, atımız Rüzgâr da vardı. → Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.

8. Aşağıdaki cümlelerde yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere uygun noktalama işaretlerini (virgül veya soru işareti) koyunuz.

Cevap:

• Kıymetli Arkadaşlar, Bugün sınıfta yeni kulüp başkanını seçeceğiz.
• Çantamıza defterlerimizi, kitaplarımızı, boya kalemlerimizi ve sözlüğümüzü özenle yerleştirdik.
• Tarifteki pastayı yapmak için tam 2,5 su bardağı un kullanmamız gerekiyormuş.
• Danışmadaki görevli, gelen konuğa dönerek hafifçe gülümsedi: — Memleketiniz?
• Soğuk, yine soğuk, yine soğuk…
• Okul bahçesinde kaybettiğin mavi hırkayı bulabildin mi?

Dinleme/İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği’ni doldurunuz.

Cevap: (Örnek doldurma)

• Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım. → Evet
• Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarını not aldım. → Evet
• Anlamadığım bölümlerle ilgili not aldım. → Kısmen
• İzleyeceğim filmin içeriğine yönelik tahminlerde bulundum. → Evet
• Tiyatrodaki olay, kişi, yer ve zaman ile ilgili çözümlemeler yaptım. → Kısmen

Geliştirmek istediğim becerilerim:

• Anlamadığım yerleri düzenli not almalıyım.
• Dinlerken dikkatimi daha uzun süre toplamalıyım.
• Olay, kişi, yer ve zamanı daha iyi çözümlemeliyim.

Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği’ni doldurunuz.

Cevap: (Örnek doldurma)

• Metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulundum. → Evet
• Vurgu ve tonlamaya uygun olarak okudum. → Evet
• Sesimi mekâna ve dinleyiciye göre ayarladım. → Kısmen
• Öğretmenim metni okurken onu kitaptan takip ettim. → Evet

Geliştirmek istediğim becerilerim:

• Sesimi ortamın büyüklüğüne göre ayarlamalıyım.
• Okuma hızımı metnin türüne uydurmalıyım.
• Vurgu ve tonlamaya daha çok çalışmalıyım.

Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği’ni doldurunuz.

Cevap: (Örnek doldurma)

• Konumu belirledim ve konu dışına çıkmadım. → Evet
• Konuşma amacımı gerçekleştirdim. → Evet
• Kelimeleri doğru ve anlaşılır söyledim. → Evet
• Sesimi herkesin duyabileceği şekilde ayarladım. → Kısmen
• Göz teması kurmaya özen gösterdim. → Evet
• Dinleyicilerin ilgisini çekebildim. → Kısmen
• Baş, el, kol hareketlerim ve duruşumla konuşmamı destekledim. → Evet

Geliştirmek istediğim becerilerim:

• Sesimi salonun büyüklüğüne göre ayarlamalıyım.
• Dinleyicilerin ilgisini örneklerle canlı tutmalıyım.
• Duraklama ve vurguyu daha etkili kullanmalıyım.

Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği’ni doldurunuz.

Cevap: (Örnek doldurma)

• Serim bölümüne uygun bir düğüm bölümü yazdım. → Evet
• Olayları mantıklı bir sırayla ele aldım. → Evet
• Merak ve heyecan uyandıran olaylara yer verdim. → Evet
• Yazımı en az iki paragraf hâlinde düzenledim. → Kısmen
• Kahramanların karşılıklı konuşmalarına yer verdim. → Evet
• Ekleme bildiren bağlantı ifadelerini uygun şekilde kullandım. → Kısmen
• Noktalama işaretlerine ve yazım kurallarına dikkat ettim. → Evet

Geliştirmek istediğim becerilerim:

• Yazdığım bölümleri paragraflara dengeli ayırmalıyım.
• Ekleme bildiren bağlantı ifadelerini daha çok kullanmalıyım.
• Yazımı bitirince noktalama kurallarını yeniden kontrol etmeliyim.