5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 134-135-136-137-138 Cevapları 1. Kitap

Uygun bilgi kaynakları ve materyallerden merhamet, vefa, yardımseverlik ile ilgili elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Merhamet, çaresiz birine ya da bir canlıya acıyıp şefkat göstermektir. Vefa, bize iyilik yapanı unutmamak ve ona iyilikle karşılık vermektir. Yardımseverlik ise bir karşılık beklemeden elimizden geldiğince yardım etmektir.

Örgü ve dikiş gibi el işi yapan büyüklerinize bunları nasıl ve niçin yaptıklarını sorarak arkadaşlarınıza anlatınız.

Cevap: Babaannem bana şişlerle ve yün iplikle atkı ördüğünü gösterdi. Boş zamanlarında hem keyif aldığını hem de ördüklerini torunlarına armağan etmeyi sevdiğini söyledi.

Siz hangi el işini yapmak isterdiniz? Niçin?

Cevap: Ben nakış işlemeyi öğrenmek isterdim. Çünkü annem için bir mendile çiçek işleyip ona armağan etmek beni çok sevindirirdi.

Öğretmeniniz metni okurken onu dikkatlice dinleyiniz.

Cevap: Öğretmenimi dikkatle dinledim ve gözlerimi kitaptan ayırmadım. Ihlamur ağacının, dedenin ve Ayşenur’un kim olduğunu böylece daha iyi anladım.

Metni işitilebilir bir ses tonuyla anlamı yansıtacak şekilde vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okuyunuz.

Cevap: Metni herkesin duyacağı bir sesle okudum. Dedenin sözlerini yumuşak, Ayşenur’un cevaplarını neşeli bir tonla okumaya özen gösterdim.

Aşağıdaki soruların cevaplarını metinden hareketle defterinize yazınız.

1. Ihlamur ağacı Ayşenur için ne ifade etmektedir?

Cevap: Ihlamur ağacı Ayşenur için yaz günlerinin en hoş köşesidir. Gölgesinde serinliyor, çiçek açınca kokusuna doyamıyor. Ağaç o kadar eski ki babası da dedesi de ne zaman dikildiğini bilmiyor; Ayşenur için ailenin bir parçası gibi.

2. Ayşenur’un nakış işlemesine dedesi nasıl tepki vermiştir?

Cevap: Dedesi önce şaşırmış; nakışın Ayşenur’un yapabileceği bir iş olduğunu düşünmemiş. Ayşenur ablasından öğrendiğini söyleyince bir sandalyeye oturup işlemelere ilgiyle bakmış ve ona sevgiyle öğütler vermeye başlamış.

3. Dedesi, Ayşenur’a hangi güzel duygu ve hasletleri beze işlemesini önermiştir? Neden?

Cevap: Dede, yüreğe sevgi, saygı, vefa, merhamet, yardımseverlik ve alçak gönüllülük gibi güzel duyguların işlenmesini istiyor. Nedeni de şu: Geleceğin toplumunu şimdiki çocuklar kuracak ve yürekleri bu güzelliklerle dolu olmalı.

4. Ayşenur’un dedesi, Ayşenur’a hangi toplumsal sorumlulukları hatırlatmıştır?

Cevap:

• İnsanları, hatta hayvanları sevmek.
• Birbirine saygı göstermek, vefalı ve merhametli olmak.
• Yardımsever ve alçak gönüllü davranmak.
• Etrafına ikramda bulunmak, hediyeleşmek.
• Temiz olmak ve çevrenin güzelliğini korumak.

5. Nakışla hangi duygular arasında ilişki kurulmuştur? Niçin?

Cevap: Nakışla sevgi, saygı, vefa, merhamet ve yardımseverlik gibi güzel duygular arasında ilişki kurulmuş. Çünkü nakış beze, bu duygular da yüreğe özenle işlenir. Tomurcuk nasıl gonca, gonca nasıl gül olursa duygular da zamanla büyüyüp gelişir.

Aşağıdaki adımları uygulayarak metnin içeriğini değerlendiriniz.

Ölçüt Belirleme ve Ölçüte Uygun Özellikleri Sıralama: Gelenek ve göreneklerimizin ölçütünüz olduğunu düşününüz. Bu ölçüte göre iyi insanın sahip olması gereken özelliklerden birkaçını aşağıya yazınız.

Cevap:

• Büyüklere saygı göstermek
• Komşusunun hâlini hatırını sormak
• Konuğuna ikramda bulunmak
• Sözünde durmak ve dürüst olmak

Metni İnceleme: Ayşenur’un dedesinin ona verdiği öğütleri inceleyiniz. Bu öğütlerde hangi özellikler vurgulanıyor? Yazınız.

Cevap: Dedenin öğütlerinde sevgi, saygı, vefa, merhamet, yardımseverlik, alçak gönüllülük, temizlik ve çevreyi koruma vurgulanıyor.

İncelemenizi Ölçütle Karşılaştırma: Ayşenur’un dedesinin ona verdiği öğütler ile belirlediğiniz ölçütleri karşılaştırıp bu öğütlerin verilmesinin doğru olup olmadığını belirleyiniz.

Cevap: Dedenin öğütleri ölçütlerimle uyuşuyor. Büyüklere saygı, yardımseverlik ve vefa geleneğimizde hep değer verilen davranışlar. Bu yüzden Ayşenur’a bu öğütlerin verilmesi doğrudur.

Ulaştığınız Sonucu Yazılı Olarak İfade Etme: Metindeki olaylar ve kişilerin davranışlarının ölçütle uyumlu olup olmadığı konusunda ulaştığınız sonucu yazılı olarak ifade ediniz.

Cevap: Dede ile Ayşenur’un davranışları ölçütümle uyumlu. Dedenin öğütleri, geleneğimizdeki iyi insan anlayışıyla örtüşüyor.

Okuduğunuz metinde dedenin torununa nasihat verdiği bölümü yeniden okuyunuz. Bu nasihatleri aşağıdaki tabloda verilen ölçüte göre sınıflandırınız ve tablodaki boş kısımlara uygun ifadeleri yazınız.

Cevap:

• Yüreğe işlenmesi gereken duygular: saygı (örnek), sevgi, vefa, merhamet, yardımseverlik, alçak gönüllülük
• Davranışlarda gösterilmesi gerekenler: etrafına ikramda bulunmak (örnek), hediyeleşmek, temizliği sevmek ve temiz olmak, çevrenin güzelliğini korumak

a. Aşağıdaki soruları okuduğunuz metin doğrultusunda cevaplayınız.

Yaşanan olay nedir?

Olayı yaşayanlar kimlerdir?

Olay ne zaman yaşanmıştır?

Olay nerede geçmektedir?

Cevap:

• Yaşanan olay: Dede, nakış işleyen torununa yüreğine güzel duygular işlemesini öğütler.
• Olayı yaşayanlar: Ayşenur ve dedesi.
• Olayın zamanı: Sıcak bir yaz günü.
• Olayın yeri: Evlerinin bahçesi, ıhlamur ağacının altı.

b. Okuduğunuz hikâyede olayla kahramanların etkileşimi, okuyucuya iletilmek istenen mesajı güçlendirmiş midir? Neden? Açıklayınız.

Cevap: Evet, güçlendirmiştir. Dede öğüdünü verirken torununun işlediği gül tomurcuklarından örnek aldığı için sözler akılda kalıyor. Ayşenur’un dedesini ilgiyle dinleyip etkilenmesi de mesajı daha inandırıcı yapıyor.