5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 154-155-156-157-158 Cevapları 1. Kitap

“Bu Görev Bizim” bölümünde verilen atasözlerinin anlamını arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: “Keskin sirke küpüne zarar.” atasözü, öfkesini tutamayan kimsenin önce kendine zarar verdiğini anlatıyor. “Bin nasihatten bir musibet iyidir.” atasözü ise kötü bir olay yaşayan kişinin, bin öğüt dinlemekten daha çok ders aldığını anlatıyor.

Daha önce hiç yarışa katıldınız mı? Katıldıysanız ne tür bir yarışa katıldığınızı söyleyiniz.

Cevap: Evet, geçen yıl okulumuzun bilgi yarışmasında sınıfımı temsil ettim.

Yarış öncesi, sırası ve sonrasında neler hissettiğinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Başlamadan önce kalbim hızlı hızlı çarpıyordu, biraz tedirgindim. Yarış sırasında yalnızca sorulara odaklandım ve heyecanım geçti. Bitince kazanamasam da elimden geleni yaptığım için gurur duydum.

Anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını işaretleyiniz. Ardından bunlara ve anlamlarına yönelik tahminlerinizi 1. Etkinlik’teki ilgili alana yazınız.

Cevap: Dinlerken anlamını bilmediğim sözcükleri not aldım ve tahminlerimi 1. Etkinlik’teki alana yazdım.

Dinlemeye ayıracağınız süreyi ve dinleme şeklinizi belirledikten sonra dinleme esnasında kullanacağınız materyalleri seçiniz.

Cevap: Metni baştan sona kesintisiz dinlemeye karar verdim. Yanıma kalem ve not kâğıdı aldım.

Karekodu okutarak metni dinleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup metni dikkatle dinledim. Yiğit’in yarıştan sonra yaşadıklarını sırayla aklımda tuttum.

Dinleme sürecinizi tema sonundaki “Dinleme/İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Cevap: (Örnek) Sayfa 172’deki ölçeği doldurdum. “Dinlemede materyal seçimini uyguladım”, “Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım” ve “Tahminlerimin doğruluğunu kontrol ettim” maddelerine “Evet”, “Metnin adından ve görselinden hareketle içeriğini tahmin ettim” maddesine “Kısmen” dedim.

a. Metni dinlerken anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını aşağıya not ediniz. Bu kelime ve kelime gruplarının anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin edip karşılarına yazınız.

Cevap:

• fiyakalı: gösterişli, dikkat çeken
• kavlatmak: boyanın kabarıp soyulmasına yol açmak
• enkaz: yıkıntıdan geriye kalan parçalar
• tırabzan: merdivenin kenarındaki korkuluk
• telafi etmek: yapılan zararı gidermek
• tufan: her yeri yıkıp geçen büyük sel

b. Tahminlerinizi arkadaşlarınızla sözlü olarak paylaşınız ve öğretmeninizden yardım alarak doğrulayınız.

Cevap: Tahminlerimi arkadaşlarıma okudum. Öğretmenimle birlikte sözlüğe bakıp anlamların doğru olduğunu gördük.

Aşağıdaki soruların cevaplarını dinlediğiniz metinden hareketle defterinize yazınız.

1. Yiğit’in yarış öncesi, sırası ve sonrasında hangi duyguları yaşadığını ayrı ayrı belirtiniz.

Cevap:

• Yarıştan önce: Heyecanlı ve hırslıydı.
• Yarış sırasında: Kazanmak için hırsla pedallara asıldı.
• Yarıştan sonra: Önce öfkelendi, sonra pişman oldu ve telaşlandı.

2. Yiğit yarıştan eve gelince ne yaptı?

Cevap: Yiğit eve gelince bütün öfkesini kırmızı bisikletinden çıkardı. Tekmeleyerek jantlarını yamulttu ve yeni boyalarını kavlattı.

3. Yiğit’in bisikleti nasıl satın alınmıştır?

Cevap: Yiğit, bisikletin parasının bir bölümünü harçlıklarından biriktirmişti. Kalan kısmı babası tamamlamıştı.

4. Babaannesi Yiğit’e hangi atasözü ile öğüt vermiştir?

Cevap: Babaannesi ona “Bir musibet bin nasihatten iyidir.” ve “Öfkeyle kalkan zararla oturur.” atasözleriyle öğüt verdi.

5. Yiğit, yaşadıklarını ilk kez kiminle paylaşmıştır?

Cevap: Yiğit, yaşadıklarını ilk olarak babaannesiyle paylaştı. Akşam babası gelince ona da her şeyi anlattı.

Dinlediğiniz metinden hareketle aşağıda eksik bırakılan gerekçelendirme ifadelerini örnekteki gibi tamamlayınız.

Cevap:

• Yiğit’in dürüst biri olduğunu babasına gerçekleri olduğu gibi anlatmasından anladım. (örnek)
• Yiğit’in hırslı davrandığını yenilince bisikletini bozmasından anladım.
• Yiğit’in arkadaşlarının onu sakinleştirmeye çalıştığını teselli etmelerinden anladım.
• Babaannesinin Yiğit’e karşı hoşgörülü olduğunu kızmayıp onu dinlemesinden anladım.
• Yiğit’in yaşadığı olaydan ders çıkardığını babasından özür dilemesinden anladım.

Dinlediğiniz metnin serim, düğüm ve çözüm bölümlerinde neler yaşandığını yazınız.

Cevap:

• Serim: Yiğit, bisiklet yolunda arkadaşlarıyla yapacağı yarışı çok bekliyor ve kazanmak istiyor. Hırsla pedal çeviriyor ama yarışı kaybediyor.
• Düğüm: Eve gelince öfkesini bisikletinden çıkarıyor, jantlar yamuluyor, boyalar kavlıyor. Sakinleşince pişman oluyor ve babasına ne diyeceğini düşünüp telaşlanıyor. Babaannesi onu dinleyip öğüt veriyor.
• Çözüm: Yiğit, eve gelen babasına her şeyi dürüstçe anlatıp özür diliyor ve zararı telafi edeceğini söylüyor. Babası ona sarılıp büyüdüğünü söylüyor.

a. Dinlediğiniz metinden alınan aşağıdaki cümlelerde yer alan söz varlığı unsurlarını (deyim, atasözü, kalıp söz) belirleyip örnekteki gibi yazınız. Ardından bu söz varlığının anlamını işaretleyiniz.

Cevap:

• “Eve dönene kadar hırsından kendini yiyip bitirdi.” → kendini yiyip bitirmek (örnek) → B) Açığa vurmadan içten içe üzülmek
• “Apartmanın giriş katında ne yapacağını bilemez hâlde dört döndü.” → dört dönmek → A) Telaş içinde çare aramak
• “Babaannesine başından geçen her şeyi bir çırpıda anlattı.” → bir çırpıda → C) Çabucak
• “Arkadaşları, ‘Altı üstü bir yarış, Yiğit.’ diyerek onu teselli etti.” → altı üstü → D) Olup olacağı; alt yanı, alt tarafı
• “Babaannesi, ‘Bir musibet bin nasihatten iyidir.’ dedi.” → Bir musibet bin nasihatten iyidir. → B) Yaşanan olaylar, öğütlerden çok daha etkilidir.
• “Babaannesi, ‘Öfkeyle kalkmayasın ki zararla oturmayasın.’ dedi.” → Öfkeyle kalkan zararla oturur. → D) Öfkesine kapılarak iş gören sonunda güç duruma düşer.

b. Bu söz varlığı unsurlarından temayla uyumlu olanları belirleyiniz ve belirlediğiniz söz varlığı unsurları ile ilgili başka atasözü, deyim, kalıp söz biliyorsanız arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Temamız duygular olduğu için “kendini yiyip bitirmek” ve “Öfkeyle kalkan zararla oturur.” temayla uyumlu. Bunlarla ilgili “Keskin sirke küpüne zarar.” atasözünü ve “kan beynine sıçramak” deyimini de biliyorum.

a. Öfke kontrolünü sağlamak için başvurulan aşağıdaki yöntemleri okuyunuz.

Cevap: Yöntemleri okudum: mola vermek, hislerimizi ifade etmek ve hareket etmek öfkeyi azaltmanın üç yolu.

b. Sağlıklı bir iletişim kurabilmek için öfkemizi kontrol altında tutmanın önemini kısaca açıklayınız.

Cevap: Öfkeliyken kırıcı sözler söyleyip karşımdakini üzebilirim ve sonra pişman olurum. Öfkemi yönetirsem derdimi sakince anlatır, karşımdakini de dinleyebilirim. Böylece arkadaşlıklarım bozulmaz.

a. Ünlem ve uzun çizgi işaretlerinin aşağıda verilen işlevlerini ve bunlara ait örnekleri oklar yardımıyla eşleştiriniz. Bu işlevlere yönelik siz de defterinize birer örnek cümle yazınız.

Cevap:

• Duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konmak → “Yaşasın, kampa gidiyoruz!” → Örnek cümlem: Bugün ne kadar güzel bir gün!
• Seslenme ve hitap cümlelerinin sonuna konmak → “Ey Kahraman Türk Askeri!” → Örnek cümlem: Sevgili arkadaşlarım!
• Uyarı cümlelerinin sonuna konmak → “Dikkat, yol çalışması var!” → Örnek cümlem: Dikkat, zemin kaygan!
• Satır başına alınan konuşmaları göstermek → “Annesi, Ali’nin yanına gitti: — Bugün neden bu kadar mutsuz görünüyorsun?” → Örnek cümlem: Babam bana döndü: — Ödevini bitirdin mi?

a. Aşağıda verilen örnek olayı inceleyiniz.

Cevap: Örnek olayı inceledim. Sessiz ama bilgi yarışmasında çok başarılı olacağına inandığım arkadaşımı takıma katılması için cesaretlendirmem gerekiyor.

b. Bir arkadaşınızla yukarıdaki olaydan hareketle doğaçlama bir konuşma yapınız. Konuşmanızda aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.

Cevap: (Örnek konuşma)

— Merhaba Ayşe, okullar arası bilgi yarışması için takım kuruyoruz. Bize katılmak ister misin?
— Bilmem ki, kalabalık önünde heyecanlanırım.
— Peki seni en çok ne korkutuyor? Yanlış cevap vermek mi?
— Evet, hata yaparsam takım üzülür diye düşünüyorum.
— Birlikte cevap vereceğiz, hata olursa beraber düzeltiriz. Fen sorularında senin kadar iyi kimse yok.
— O zaman denemek isterim. Bana güvendiğin için teşekkür ederim.

c. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.

Cevap: (Örnek) Öğretmenim, sorularımın konuşmayı canlı tuttuğunu ve ikna edici konuştuğumu söyledi. Sesimi biraz daha açmam gerektiğini hatırlattı. Bir sonraki konuşmamda sesime dikkat edeceğim.