5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 159-160-161-162-163-164 Cevapları 1. Kitap

Öğretmeniniz öyküleyici metinlerdeki önemli bilgiler ile detay bilgileri nasıl ayırt etti?

Cevap: Öğretmenimiz olay akışı, şahıs/varlık kadrosu, yer ve zamanı önemli bilgi saydı. Olayın anlaşılmasına katkısı olmayan küçük ayrıntıları ise ayrı tuttu.

Özellikle olay akışını yazarken yaşanan olaylardan önemli olanlarını nasıl seçti?

Cevap: Hikâyenin nasıl başlayıp ilerlediğini ve nasıl bittiğini gösteren olayları seçti. Bu olaylar eksik kalırsa hikâyenin anlaşılmayacağını belirtti.

Belirlediği bilgi ve olayları özete dönüştürürken olay akışını paragrafına nasıl yansıttı?

Cevap: Olayları oluş sırasını bozmadan kısa cümlelerle birbirine bağlayıp tek bir paragraf yaptı.

Filmi kendi cümleleri ile ifade ederken nelere dikkat etti?

Cevap: Filmdeki sözleri aynen yazmadı. Eş ve yakın anlamlı sözcükler kullandı, Türkçeyi doğru yazdı ve filmin mesajının özette görünmesine özen gösterdi.

4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve karekodu okutarak filmi izleyiniz. İzleme sırasında öğretmeninizin rehberliğinde stratejiyi uygulayınız.

Cevap: Grubumla filmi izledik. Öğretmenimizin gösterdiği sırayı izleyerek önemli bilgileri ve olayları seçtik, ayrıntıları ayırdık. Ortak kararımızı bir kâğıda yazdık.

Şimdi 2-3 kişilik küçük gruplar oluşturunuz ve karekodu okutarak filmi izleyiniz. Filmi izlerken stratejiyi kullanınız.

Cevap: Küçük grubumuzla ikinci filmi izlerken öğretmenimiz karışmadı. Aynı sırayı kendimiz izleyip konuşarak karar verdik ve defterimize yazdık.

Artık stratejiyi kullanmayı öğrendiniz. Bundan sonra okuduğunuz, dinlediğiniz veya izlediğiniz öyküleyici metin yapısına sahip metin ve filmleri özetleyebilirsiniz.

Cevap: Bundan sonra okuduğum ve dinlediğim hikâyeleri önce önemli bilgileri ayırarak, sonra olay sırasına göre kısa bir paragrafla özetleyeceğim.

a. Okuduğunuz metinden hareketle metin yapılarının analizi, bilgileri organize etme ve özetleme stratejilerini kullanarak aşağıdaki bölümleri doldurunuz.

Cevap: “Üç Kardeş” masalını okudum ve 162. sayfadaki çalışma kâğıdını doldurdum:

• Şahıs/Varlık Kadrosu: Yaşlı zengin baba, üç kızı, rüyasında gördüğü yaşlı adam
• Yer: Babanın evi, kızların yaşadığı kulübe, konak ve tarla
• Zaman: Zamanın birinde; aradan yıllar geçince
• Olay Akışı: Baba, malını kızlarına sevgi oranında paylaştıracaktır. Kızlar sevgilerini altın, konak ve bir avuç toprakla anlatır. Baba kızıp küçüğe çorak tarla verir. Yıllar sonra küçük kız o toprakla zengin olmuştur.

b. Özetleme stratejisini kullanarak yukarıdaki masalın özetini defterinize yazınız.

Cevap: Zengin bir baba, kızlarına onu ne kadar sevdiklerini sorar. Büyük kız altın, ortanca kız konak gibi, küçük kız ise bir avuç toprak kadar sevdiğini söyler. Kızan baba, küçüğe çorak bir tarla verir. Yıllar sonra büyük ve ortanca kızın mallarını tükettiğini, küçük kızın ise toprağı işleyip meyve bahçesine sahip olduğunu görür. Böylece asıl zenginin emek veren küçük kız olduğu anlaşılır.

a. Aşağıdaki metni koyu yazılmış ifadelere dikkat ederek okuyunuz.

Cevap: Metni okudum. Koyu yazılmış “İşe bak ki”, “Acaba”, “Yoksa”, “Ya”, “Güya”, “Keşke”, “İyi ki” ve “Neyse ki” ifadelerinin her biri bir duyguyu anlatıyor.

b. Öğrenciler kutunun kaybolduğunu gördüklerinde hangi duyguları yaşamıştır? Yazınız.

Cevap: Önce şaşırmışlar, sonra merak ve şüpheye düşmüşler. Elif pişman olmuş, Murat ise küçümseyerek konuşmuş.

c. Metinde merak ve şüphe bildiren ifadelerin altını çiziniz, memnuniyet ve rahatlama bildiren ifadeleri ise daire içine alınız.

Cevap:

• Merak ve şüphe bildiren ifadeler (altı çizildi): Acaba, Yoksa, Ya
• Memnuniyet ve rahatlama bildiren ifadeler (daire içine alındı): İyi ki, Neyse ki

ç. Kutunun gerçekten kaybolduğunu düşününüz. Metnin sonunu “maalesef, yazık ki, ne çare, ne fayda” ifadelerinden en az ikisini kullanarak yeniden yazınız.

Cevap: Öğretmen sınıfa girdi ama kutudan haberi yoktu. Murat, “Maalesef kutumuz kaybolmuş.” dedi. Elif de “Ne çare, anılarımızı yeniden yazarız.” dedi.

a. Dinlediğiniz “Altı Üstü Bir Yarış” adlı metni öğrendiğiniz strateji ve aşağıdaki yönergeler doğrultusunda defterinize özetleyiniz.

Cevap: Yarışı kaybeden Yiğit önce çok öfkelendi ve bisikletini tekmeleyip bozdu. Sonra pişman olup korktu. Babaannesi “Bir musibet bin nasihatten iyidir.” diyerek ona öğüt verdi. Maalesef bisiklet bozulmuştu ama Yiğit, babası gelince her şeyi dürüstçe anlattı. İyi ki yanlışını kabul etti; babası ona sarılarak “Bugün biraz daha büyüdün.” dedi.

b. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.

Cevap: (Örnek) Öğretmenim, olayları doğru sırayla özetlediğimi söyledi. Cümlelerimi biraz uzun kurduğumu, noktalama işaretlerine daha çok dikkat etmem gerektiğini belirtti. Sonraki özetlerimde kısa ve açık cümleler kuracağım.

Aşağıdaki yönergeler doğrultusunda Nasrettin Hoca hakkında bir araştırma yapınız. Sınıfta anlatmak üzere bir de Nasrettin Hoca fıkrası öğreniniz.

Cevap: Nasrettin Hoca, 13. yüzyılda Anadolu’da yaşamış, Sivrihisar’ın Hortu köyünde doğup Akşehir’de yaşamıştır. Hazırcevaplığı ve güldürürken düşündüren fıkralarıyla tanınır. Öğrendiğim fıkra: Hoca bir gün göle maya çalıyormuş. “Ne yapıyorsun?” diye sormuşlar. “Gölü yoğurt yapacağım.” demiş. “Ya tutmazsa?” demişler. Hoca, “Ya tutarsa!” diye cevap vermiş.