5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 139-140-141-142 Cevapları 1. Kitap

Aşağıdaki paragrafı okuyunuz. Verilen atasözlerinin ve kalıplaşmış sözlerin anlamına karşılık gelen kavramları paragraftan bularak örnekteki gibi yazınız.

Cevap:

• Çam sakızı çoban armağanı. → hediyeleşmek (örnek)
• Su küçüğün, söz büyüğün. → saygı
• Bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar. → yardımseverlik
• Kalp kalbe karşıdır. → sevgi
• Aslan yatağından belli olur. → temiz olmak

a. “Her Yüreğe Nakış Gerek” metninin serim, düğüm, çözüm bölümlerini belirleyiniz. Bu bölümlerde neler anlatılmaktadır? Yazınız.

Cevap:

• Serim: Ayşenur, bir yaz günü ıhlamur ağacının altında oturup bezine nakış işliyor.
• Düğüm: Dedesi nakışı görünce şaşırıyor, tomurcuklardan yola çıkıp ona yüreğine de güzel duygular işlemesini söylüyor ve bu duyguları tek tek sayıyor.
• Çözüm: Dede, bu duygularla dolu bir toplumun ne kadar güzel olacağını anlatıyor ve her çocuğun yüreğine bunları işlemesi gerektiğini söyleyerek bitiriyor.

b. Serim, düğüm, çözüm bölümlerini belirlerken nelere dikkat ettiniz? Söyleyiniz.

Cevap: Önce kişilerin, yerin ve zamanın tanıtıldığı başlangıcı serim olarak ayırdım. Dedenin öğüt vermeye başladığı yerden itibaren olayın geliştiğini gördüm. Son paragraftaki sonuç cümlesine bakarak çözümü buldum.

c. Metinde bölümler arası geçişler sizce uygun bir şekilde yapılmış mıdır? Bölümler arasındaki olay akışı tutarlı mıdır? Söyleyiniz.

Cevap: Evet, uygun yapılmış. Ağacın altında nakış işlemekten dedenin öğüdüne geçiş, Ayşenur’un gösterdiği tomurcuklar sayesinde çok doğal. Olay akışı baştan sona tutarlı ilerliyor.

a. Aşağıdaki paragrafı okuyunuz.

Cevap: Paragrafı okudum. Çizdiğim resmin içindeki dünyaya en yakın arkadaşımla birlikte davet edildiğimi öğrendim.

b. Paragraftan hareketle arkadaşınızla yaşadığınız maceraları hayal gücünüzle birleştirerek anlatmaya çalışınız. Konuşmanızı yaparken aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.

Cevap: (Örnek konuşma) Resmimi bitirip defteri kapatırken ağaçtaki notu fark ettim ve heyecandan yerimde duramadım. Hemen en yakın arkadaşım Elif’i çağırdım. Elif gelince sayfaya dokunduk ve kendimizi çizdiğim bahçenin ortasında bulduk. Çiçekler bizden uzun boyluydu, ağaçlar bizimle konuşuyordu. Bir kelebeğin kanadına binip göle uçtuk, suyun üstünde kayan balıkları izledik. O gün hem çok güldük hem de arkadaşlığımızın ne kadar değerli olduğunu anladık.

c. Konuşmanızı tema sonundaki “Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Cevap: (Örnek) Ölçeği şöyle doldurdum:

• Konuşmamdan önce zihinsel ön hazırlık yaptım: Evet
• Konuşmamda sesimi duygularımı yansıtacak şekilde kullandım: Evet
• Konuşmamla beden dilimin uyumlu olmasına dikkat ettim: Kısmen
• Gereksiz sesler (şey, ııı, eee vb.) çıkarmaktan kaçındım: Evet
• Sesimi herkesin duyabileceği şekilde kullandım: Evet
• Konuşmamda yararlanacağım deneyimlerimi hayal gücümden hareketle zenginleştirdim: Evet
• Ön bilgilerimden yararlandım: Evet
• Kendime has bir konuşma biçimi geliştirdim: Kısmen

Geliştirmek istediğim becerilerim: Dinleyicilerle daha çok göz teması kurmak, heyecanlanınca hızlanan sesimi yavaşlatmak ve konuşmamı güçlü bir sonuç cümlesiyle bitirmek.

a. “Dostluk” sizin için ne ifade eder? “Kusursuz dost arayan dostsuz kalır.” atasözüyle ilgili düşüncelerinizi yazınız.

Cevap: Dostluk benim için sevincimi de sıkıntımı da paylaşabildiğim, güvendiğim bir bağdır. Bu atasözü, kimsenin kusursuz olmadığını söylüyor; küçük hatalara kızıp dostumdan vazgeçersem yalnız kalırım.

b. “Kızgınlıklarını Kuma Yazan Dost” metnini dinlemek için karekodu okutunuz.

Cevap: Metni dinledim. Çölde yolculuk eden iki arkadaş bir dere kenarında tartışıyor; biri bağırınca öteki bunu kuma yazıyor. Sonra bataklığa saplanan arkadaşı, bağıran arkadaşı tarafından kurtarılıyor ve bu iyiliği taşa kazıyor.

c. Dinlediğiniz metinde, arkadaşının davranışlarını kuma ve taşa yazan karakterin iç dünyası hakkında neler söylenebilir? Arkadaşlarınızla tartışınız.

Cevap: Bu karakter kırgınlığı hemen bırakıp bağışlayabilen, ama kendisine yapılan iyiliği hiç unutmayan biri. Acısını kuma yazması kolay affettiğini, iyiliği taşa kazıması ise vefalı ve minnet duyan bir kişi olduğunu gösteriyor.

a. Aşağıda verilen “kavramlar” ve “kişilik özellikleri” tablolarını inceleyiniz.

Cevap: Kavramlar tablosunda sevgi, merhamet, şefkat, mutluluk, alçak gönüllülük ve dürüstlük var. Kişilik özellikleri tablosunda ise cesur, çekingen, merhametli, dürüst, yardımsever ve vefalı yazıyor. Hikâyem için “şefkat” kavramını ve “cesur” kişilik özelliğini seçtim.

b. Aşağıdaki yönergeleri dikkate alarak bir hikâye yazınız.

Cevap: (Örnek hikâye)

Defne ve Yavru Kuş

Defne her sabah okula giderken kestane ağacının altından geçerdi. Bir gün ağacın dibinde yavru bir kuşun titrediğini gördü. Kuş yuvasından düşmüş, kanadını incitmişti. Defne’nin yüreği sızladı, eğilip onu avucuna aldı. Tam o sırada yuvadan bir karga öfkeyle çığlık attı. Defne korktu ama geri çekilmedi. “Korkma, sana zarar vermeyeceğim.” dedi. Bahçıvan Hasan Amca’nın merdivenini ağaca yasladı. Titreyen elleriyle yukarı çıktı ve yavruyu yuvasına bıraktı. Karga bir süre ona baktı, sonra sustu. Aşağıdan izleyen Hasan Amca seslendi: “Aferin sana Defne, hem cesursun hem şefkatlisin!” Defne yere inince babası koşup geldi: “Bu kadar yükseğe çıkman tehlikeliydi kızım.” Defne gülümsedi: “Biliyorum baba, ama o yavru yalnız kalmamalıydı.” Babası ona sıkıca sarıldı. Defne o gün okula hiç olmadığı kadar mutlu gitti. Ertesi sabah ağaçtan iki kuşun şarkısı duyuldu.

c. Hikâyenizi hem içerik hem de yazım ve noktalama yönünden gözden geçiriniz.

Cevap: Hikâyemi okuyup serim, düğüm ve çözümün sırayla anlatıldığını kontrol ettim. “Defne” ve “Hasan Amca” gibi özel adları büyük harfle yazdığımı, konuşmaları tırnak içine aldığımı gördüm; eksik olan virgülleri ekledim.

ç. Öğretmeninizin geri bildirimiyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.

Cevap: (Örnek) Öğretmenim, kahramanımın cesaretini olaylarla göstermemi ve diyaloglara yer vermemi başarılı buldu. Yer yer cümlelerimi gereğinden uzun kurduğumu söyledi. Bundan sonra daha kısa ve açık cümleler yazmaya çalışacağım.

d. Hikâyenizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Hikâyemi sınıfta sesli okudum. Arkadaşlarım en çok Defne’nin yavruyu yuvasına bıraktığı bölümü beğendi.