5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 84-85-86-87-88 Cevapları 1. Kitap

Önce inceleyiniz, paragraftaki renklendirmenin neye göre yapıldığını belirlemeye çalışınız. Sonra da öyküleyici paragraf yazmayı uygulayarak öğreniniz.

Cevap: Renklendirme, olayın kişi, zaman ve yer unsurlarına göre yapılmış.

• Mavi: Kişiler (Yörük Musa, nöbetçi subaylardan biri, Komutanı).
• Kırmızı: Zaman anlatan ifadeler (“ikindi vaktiydi”, “Hava kararmadan”, “Gece yarısından sonra da”, “Vakit gece yarısını geçerken”).
• Yeşil: Yer anlatan ifadeler (“düşman karargâhı ile kendileri arasında bulunan tepe”, “düşmanın karargâhına”).

Öğretmeniniz olay, yer, zaman, şahıs/varlık kadrosunu planlarken nelere dikkat etti; planlama sırasında neler söyledi?

Cevap: Öğretmenimiz önce olayın hangi günlerde, nerede ve kimlerle geçeceğini düşündü. Seçtiği kişilerin, yerin ve zamanın Meclisin açıldığı günlere ve Mehmet Âkif’le tanışma konusuna uygun olmasına dikkat etti.

Taslağını yazarken bu unsurları nasıl bir araya getirdi? Bu sırada nelere dikkat ettiğini söyledi?

Cevap: Plandaki kişi, yer ve zamanı olayların oluş sırasına göre cümlelere yerleştirdi. Cümlelerin birbirine bağlanmasına ve anlatımın akıcı olmasına dikkat ettiğini söyledi.

Öğretmeniniz paragrafını gözden geçirip düzenlerken nelere odaklandı, neler söyledi ve yazısını paylaşmak üzere nasıl hazırladı?

Cevap: Yazdıklarını sesli okuyup anlatımın konuya uygun olup olmadığına, yazım ve noktalamaya baktı. Eksikleri düzeltip metni temize çekti ve paylaşmaya hazırladı.

4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve öğretmeninizin rehberliğinde “Bir Anadolu kadınının cepheye kağnısıyla mermi taşıması”nı konu alan bir paragrafı planlayıp taslağınızı yazınız. Ardından metninizi gözden geçirip düzenleyiniz ve sınıf panosunda paylaşınız. Çalışmanızı yaparken aşağıdakilere dikkat ediniz.

Cevap:

• Planınız:
• Kişiler: Hatice Ana, öküzleri, köylüler
• Yer: Köyden cepheye uzanan karlı dağ yolu
• Zaman: Kurtuluş Savaşı yılları, soğuk bir kış sabahı
• Olay akışı: Mermileri kağnıya yükler, karlı yolda ilerler, kağnı çamura saplanır, köylüler yardım eder, mermileri cepheye ulaştırır.
• Taslak Metniniz: Hatice Ana, karlı sabah kağnısına mermileri yükledi. Yolda kağnı çamura saplandı, köylüler yardım etti. Mermileri cepheye ulaştırdı.

Şimdi 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz ve aşağıdaki gibi bir çalışma kağıdı tasarlayınız. “Bir öğrencinin Çanakkale şehitlerini anmak için düzenlenen törende okumak için şiir seçmesi”ni konu alan bir paragrafı planlayıp taslağınızı yazınız. Ardından metninizi gözden geçirip düzenleyiniz ve düzenlenmiş hâlini arkadaşlarınıza okumak üzere defterinize yazınız. Çalışmanızı yaparken aşağıdakilere dikkat ediniz.

Cevap:

• Planınız:
• Kişiler: Elif ve edebiyat öğretmeni
• Yer: Okul kütüphanesi, tören alanı
• Zaman: 18 Mart Çanakkale Zaferi töreninden önceki günler
• Olay akışı: Elif şiirleri okuyup birini seçer, ezberler, törende sahnede okur.
• Taslak Metniniz: Elif, tören için kütüphanede şiir aradı. Çanakkale’yi anlatan bir şiir seçip ezberledi. Tören günü şiiri gür sesle okudu, herkes alkışladı.

Düzenlediğim paragrafı arkadaşlarıma okumak için defterime yazdım.

Karekodu okutarak “Öyküleyici Paragraf Yazma” adlı elektronik içeriği dikkatlice inceleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup elektronik içeriği dikkatle inceledim.

Artık “öyküleyici paragraf” yazmayı öğrendiniz. “Yazalım” etkinliğinde öğrendiğiniz bu stratejiyi uygulayınız.

Cevap: Bir sonraki sayfadaki 8. Etkinlik’te bu stratejiyi uygulayıp bir hikâyenin serim bölümünü yazdım.

Aşağıda verilen çalışmaları inceleyiniz. İncelediğiniz bu çalışmalardan yola çıkarak bir hikâye planlayınız. Başlangıç olayını da içerecek şekilde en fazla birkaç paragraftan oluşan serim bölümünüzü yazınız.

Cevap: Serim bölümü: Güneş daha yeni doğmuştu ama hava şimdiden bunaltıcı sıcaktı. Eren, köyün yolundan gelen ayak sesleriyle uyandı. Pencereden bakınca tozlu yüzlü Türk askerlerinin köyden geçtiğini gördü. Çeşme başında toplanan köylüler, askerlerin su ve yiyeceğe ihtiyacı olduğunu konuşuyordu. Bunu duyan Eren, cepheye su götürmeye karar verdi. Belki orada Atatürk’ü de görebilirdi. Hemen en yakın arkadaşı Ferhat’a koştu ve onu birlikte gitmeye ikna etti. İki arkadaş ellerinde su testileriyle köyden çıkıp cephe yoluna koyuldu.

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılan kelimelerin cümleye kattığı anlamları söyleyiniz.

Cevap:

• Cesur askerler vatan için canlarını verdi. → “Cesur”, askerlerin nasıl olduğunu niteler.
• Dört kardeş birlikte şu evde büyüdü. → “Dört” sayı (miktar), “şu” işaret anlamı katar.
• Bu kutsal topraklar bizim vatanımızdır. → “Bu” hangi toprakların kastedildiğini gösterir, “kutsal” toprakları niteler.
• Hangi cephede savaştığını yazdı mı? → “Hangi” soru anlamı katar.
• Komutan bazı mühim kararlar almış. → “Bazı” belirsiz miktar, “mühim” (önemli) niteleme anlamı katar.

Topladığınız bilgileri gelecek derste arkadaşlarınızla paylaşmak üzere Atatürk’ün eğitime verdiği önemle ilgili bir araştırma yapınız. Araştırma sürecinizde aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.

Cevap:

• Konu: Atatürk’ün eğitime verdiği önem.
• Kullandığım kaynaklar: Okul kütüphanesindeki bir Atatürk kitabı, çocuklara yönelik kısa bir belgesel, sınıf öğretmenimle yaptığım kısa görüşme.
• Seçtiğim materyaller: Eski okul fotoğrafları, Atatürk’ün eğitimle ilgili sözleri, belgeselden aldığım notlar.
• Değerlendirme: Kitap ve belgesel güvenilir bilgi verdi, fotoğraflar sunumumu ilgi çekici yaptı. Çok bilgi topladığım için neyi anlatacağıma karar vermekte zorlandım. Sonraki araştırmamda konuyu önceden daraltacağım.